Η σπιρουλίνα είναι ένα φωτοσυνθετικό, πολυκύτταρο, νηματοειδής κυανοφύκος (μπλε-πράσινου χρώματος). Η πιο κοινή και ευρέως διαθέσιμη σπιρουλίνα είναι η Arthrospira platensis. Αναπτύσσεται σε φυσικές λίμνες υψηλής αλκαλικότητας, όπου το υψηλό pH εμποδίζει την ανάπτυξη άλλων φυκιών.
Λόγω της υψηλής της διατροφικής αξίας τόσο σε μίκρο- όσο και μάκροθρεπτικά συστατικά, η σπιρουλίνα έχει μια μακρά ιστορία χρήσης ως τροφή. Η πρώτη καταγεγραμμένη αναφορά παρατηρείται στους Αζτεκούς που ζούσαν στην κοιλάδα του Μεξικού κατά το δέκατο έκτο αιώνα. Μύθοι αναφέρουν ότι οι Αζτέκοι αγγελιοφόροι δρομείς συνήθιζαν να λαμβάνουν σπιρουλίνα πριν τους μαραθώνιους τους. Στην Δημοκρατία του Τσαντ στην Αφρική τα μέλη της φυλής Kenembu, που κατοικούν κατά μήκος των ακτών της λίμνης Τσαντ, εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τη σπιρουλίνα στη δίαιτά τους παρασκευάζοντας ένα παραδοσιακό έδεσμα με την ονομασία "dihe" (παξιμάδι). Κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων δεκαετιών η σπιρουλίνα παράγεται εμπορικά ι και χρησιμοποιείται ως τροφή σε πολλές χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο. Η καλλιέργειά της μπορεί να γίνει είτε σε ανοιχτές φυσικές λίμνες υπό ελεγχόμενες συνθήκες είτε σε κλειστές υπαίθριες δεξαμενές με τη μορφή θερμοκηπίου.
Πρωτεΐνες
Η σπιρουλίνα περιέχει υψηλές ποσότητες πρωτεϊνών (55-70% επί ξηρού) παρέχοντας όλα τα απαραίτητα αμινοξέα (αυτά τα οποία δεν μπορεί να συνθέσει ο ανθρώπινος οργανισμός και πρέπει να προέρχονται από την τροφή) παράλληλα με αρκετά μη απαραίτητα αμινοξέα (μπορεί να συνθέσει ο ανθρώπινος οργανισμός). Η βιολογική αξία της πρωτεΐνης της σπιρουλίνας είναι ανώτερη από όλες τις συνήθεις φυτικών πρωτεϊνών, όπως τα ψυχανθή.
Απαραίτητα λιπαρά οξέα
Η θρεπτική αξία της σπιρουλίνας έγκειται και στο υψηλό της περιεχόμενο σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (1,5-2,0% του 5,0-6,0% των συνολικών λιπαρών). Πιο συγκεκριμένα, η σπιρουλίνα αποτελεί μια εξαιρετική πηγή γ-λινολενικού οξέος (36% του συνόλου των πολυακόρεστων λιπαρών οξέων). Περιέχει επίσης σημαντικές ποσότητες λινελαϊκού οξύ, στεαριδονικού, εικοσιπεντανοϊκού, δοκοσαεξανοϊκού και αραχιδονικού οξέος. Το γ-λινολενικό οξύ είναι πρόδρομη ουσία ορισμένων προσταγλανδινών και συμμετέχει στη ρύθμιση των επιπέδων χοληστερόλης του αίματος. Επιπλέον, συμμετέχει στη λειτουργία του εγκεφάλου ως δομικό συστατικό των μεμβρανών των νευρικών κυττάρων. Σύμφωνα με πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα το γ-λινολενικό οξύ φαίνεται να έχει και κάποιες αντικάρκινικές ιδιότητες.
Βιταμίνες & χρωστικές ουσίες
Η σπιρουλίνα περιέχει σημαντικές ποσότητες για τις περισσότερες βιταμίνες του συμπλέγματος Β (βιταμίνες Β1, Β2, Β3, Β6, και Β9), καθώς επίσης και βιταμίνη C, βιταμίνη D και βιταμίνη Ε. Περιέχει επίσης πολλές χρωστικές ουσίες συμπεριλαμβανομένων των χλωροφύλλης-α, ξανθοφύλλης και β-καροτενίου.
Μέταλλα
Η σπιρουλίνα είναι πλούσια σε κάλιο και αποτελεί επίσης καλή πηγή ασβεστίου, χρωμίου, χαλκού, σιδήρου, μαγνησίου, μαγγανίου, φωσφόρου, σεληνίου, νατρίου και ψευδαργύρου.
Πιθανά οφέλη
Η Spirulina αποτελεί την «χρυσή» επιλογή για έναν υγιή οργανισμό γεμάτο ζωντάνια και την αντοχή. Αρκετές επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα. Μάλιστα φαίνεται ότι όχι μόνο συμβάλλει στην βελτίωση της έμφυτης ανοσίας, αλλά συμμετέχει και στη ρύθμιση της παραγωγής αντισωμάτων. Με περισσότερα από 90 ενεργά συστατικά, βιταμίνες και μέταλλα, η σπιρουλίνα φαίνεται να έχει μια ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Οι αντιοξειδωτικές ουσίες προστατεύουν τις κυτταρικές μεμβράνες και το γενετικό υλικό από την καταστροφική δράση των ελευθέρων ριζών συμβάλλοντας έτσι και στην προστασία από την πρόωρη γήρανση. Επιπλέον, μελέτες έχουν δείξει ότι η σπιρουλίνα επηρεάζει θετικά το λιπιδαιμικό προφίλ και συμβάλλει στην προστασία των σκελετικών μυών από κακώσεις.
Τα συμπληρώματα διατροφής σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστούν μια ισσοροπημένη διατροφή.
References:
Abdulqader G, Barsanti L, Tredici M. Harvest of Arthrospiraplatensis from Lake Kossorom (Chad) and its household usageamong the Kanembu. J Appl Phycol. 2000;12:493-498.
Belay A, Ota Y, Miyakawa K, Shimamatsu H. Production of high quality Spirulina at Earthrise Farms. In: Phang et al., eds. Algal Biotechnology in the Asia-Pacific Region. University of Malaya; 1994:92-102.
Phang, S.M., Miah, M.S., Chu, W.L. & Hashim, M.. Spirulina culture in digested sago starch factory waste water. J. Appl. Phycol. 2000;12:395–400.
Parvin M, Huntington TC, Hasan MR. A REVIEW ON CULTURE, PRODUCTION AND USE OF SPIRULINA AS FOOD FOR HUMANS AND FEEDS FOR DOMESTIC ANIMALS AND FISH. FOOD AND AGRICULTURE ORGANIZATION OF THE UNITED NATIONS. FAO Fisheries and Aquaculture Circular No. 1034. Rome, 2008.
Tanticharoen, M., Reungjitchachawali, M., Boonag, B., Vonktaveesuk, P., Vonshak, A. & Cohen, Z. Optimization of gamma-linolenic acid (GLA) production in Spirulina platensis. J. Appl. Phycol. 1994;6:295–300.
Park HJ, Lee YJ, Ryu HK, Kim MH, Chung HW, Kim WY. A Randomized Double-Blind, Placebo-Controlled Study to Establish the Effects of Spirulina in Elderly Koreans. Ann Nutr Metab. 2008 Aug 19;52(4):322-328.